Blog

Coraz więcej osób, szukając wsparcia psychoterapeutycznego, trafia na określenie „terapia Gestalt”. Niektórzy słyszeli, że to terapia „humanistyczna”, inni że pomaga w budowaniu samoświadomości i kontaktu z emocjami. W tym artykule wyjaśniam, czym jest psychoterapia Gestalt, czym różni się od innych podejść i kiedy warto z niej skorzystać, pisząc z perspektywy osoby, która od lat pracuje w tym nurcie, stacjonarnie i online.

Wiele osób szukających wsparcia zastanawia się, do kogo właściwie się zgłosić - do psychologa, czy psychoterapeuty? Czy jest właściwie jakaś różnica?  Różnica między psychologiem a psychoterapeutą nie dla każdego jest oczywista, a to czy wybierzesz psychologa, czy psychoterapeutę znacząco wpływa na sposób pracy, dlatego warto tę różnicę dobrze zrozumieć - szczególnie, jeśli szukasz miejsca, w którym możesz otrzymać realną pomoc, zrozumienie i przestrzeń do zmiany.

Stres to fizjologiczna i psychiczna reakcja organizmu na wymagania zewnętrzne lub wewnętrzne. Krótki stres może motywować, mobilizować do działania. Jednak długotrwały stres prowadzić może do wyczerpania, lęku, bezsenności i objawów somatycznych.

Lęk to emocja, która ma chronić - uruchamia system alarmowy naszego ciała.

Gdy jest krótkotrwały i adekwatny - pomaga reagować. Ale gdy staje się przewlekły, zbyt silny lub irracjonalny, zaczyna ograniczać funkcjonowanie i wpływa negatywnie na jakość życia.

Wypalenie to nie tylko „zmęczenie pracą”. Coraz częściej mówi się o wypaleniu emocjonalnym, rodzicielskim czy relacyjnym - stanach, w których energia, zaangażowanie i sens powoli gasną.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, 2022) wypalenie zawodowe dotyczy już ponad 40% pracujących dorosłych w Europie, a raporty polskiego Instytutu Medycyny Pracy wskazują, że skala zjawiska wciąż rośnie.

Smutek nie zawsze oznacza depresję, ale depresja to coś znacznie więcej niż gorszy nastrój.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, 2025) ponad 332 miliony ludzi na świecie żyje z objawami depresji, a w Polsce, jak podaje NFZ, liczba osób leczonych z tego powodu wzrosła o prawie 20% w ostatnich pięciu latach (do 1.2 miliona osób w 2023).

W psychoterapii Gestalt zakładamy, że człowiek nie istnieje w próżni. Nasze emocje, zachowania i reakcje nie rodzą się w oderwaniu od otoczenia, ale pojawiają się w polu, czyli w dynamicznym systemie relacji, kontekstów, historii i warunków, które razem współtworzą doświadczenie. Ta perspektywa to właśnie teoria pola, jeden z fundamentów Gestalt. W praktyce oznacza to, że aby zrozumieć człowieka, trzeba zobaczyć, w jakim funkcjonuje świecie.

Strata jest nieodłączną częścią życia i może dotyczyć śmierci bliskiej osoby, rozstania, utraty zdrowia, pracy, sensu. Żałoba nie zawsze dotyczy tylko śmierci - może być reakcją na każdą sytuację, w której coś ważnego się skończyło. 

Żałoba to nie słabość, lecz proces adaptacji - uczenia się, jak żyć w nowej rzeczywistości po utracie.

Relacje to tlen dla naszego psychicznego zdrowia - dają poczucie przynależności, sensu, bezpieczeństwa. Jednocześnie, to właśnie w relacjach często najbardziej się ranimy. W psychoterapii Gestalt mówimy, że człowiek istnieje tylko w kontakcie i że to właśnie tam ujawniają się nasze wzorce, emocje, potrzeby, granice.

Psychologia od dawna pokazuje, że choroba nie jest jedynie fizjologicznym procesem. Steven Cohen i Sheldon Pressman zwracali uwagę, że odporność i czas zdrowienia silnie zależą od stresu, napięcia i regulacji emocji. Z kolei badania nad stresem przewlekłym (Bruce McEwen, 1998) pokazują, że ciało, które funkcjonuje długo „na wysokich obrotach”, często nie umie się zatrzymać nawet wtedy, gdy naprawdę potrzebuje regeneracji. Właśnie dlatego chwilowe infekcje potrafią trwać dłużej, a powrót do formy bywa bardziej psychicznie obciążający niż sama choroba.

Dorastanie w domu, w którym alkohol był stałym elementem codzienności, nie kończy się w dniu osiemnastych urodzin. Ciało i psychika długo pamiętają system, w którym trzeba było być czujnym, szybkim, odpowiedzialnym ponad miarę. W gabinecie często słyszę: „nie wiem, czemu tak reaguję”, „nic złego się nie dzieje, a ja i tak mam napięcie”, „dlaczego zaufanie przychodzi mi z takim trudem?”. I bardzo często jest to echo tamtego domu, który nauczył organizm funkcjonować w trybie przetrwania.

Nerwica to jedno z tych słów, które wszyscy znamy, ale mało kto potrafi dokładnie wyjaśnić. Przez lata kojarzono ją z czymś „histerycznym”, przerysowanym, wręcz wstydliwym. Tymczasem współczesna psychologia opisuje ją inaczej - jako zestaw objawów, które pojawiają się, gdy układ nerwowy przez długi czas pracuje ponad swoje możliwości. To dlatego tak wiele osób mówi, że „nerwica spadła na nich znikąd”, chociaż w rzeczywistości poprzedziły ją lata napięcia, stresu i braku prawdziwego odpoczynku.

Człowiek reguluje się przez kontakt. Nasz układ nerwowy dosłownie uspokaja się przy drugim człowieku, jeśli czujemy bezpieczeństwo. A jeśli nie - uruchamia stare mechanizmy: zamrażanie, odcinanie, nadmierne analizowanie, spinanie się, ratowanie innych.

Paraliż wykonawczy to sygnał - może pokazywać zmęczenie, przeciążenie, nieuregulowany lęk, dysocjację, trudności z funkcjami wykonawczymi albo zbyt duże wymagania względem siebie.
W terapii często zaczyna się od odzyskania wpływu: bardzo małymi, bardzo realnymi krokami.

1 stycznia ma w sobie obietnicę nowego początku. Czysta kartka, nowy kalendarz, symboliczny reset. Problem polega na tym, że ciało i psychika nie resetują się razem z datą w kalendarzu. Z perspektywy natury jesteśmy wtedy w środku zimy. Z perspektywy biologii i psychologii - w fazie obniżonej energii, regeneracji i domykania cykli, a nie inicjowania nowych.

Idea bycia „lepszą wersją siebie” brzmi obiecująco. Rozwój, zmiana, ruch do przodu. W kulturze samodoskonalenia jest niemal synonimem zdrowia psychicznego i dojrzałości.

Dla wielu osób jednak z czasem ta koncepcja zaczyna ciążyć zamiast wspierać. Zamiast poczucia sensu pojawia się napięcie. Zamiast energii - zmęczenie. Zamiast kontaktu ze sobą - nieustanne poprawianie się.

Joga nidra bywa opisywana jako „jogiczny sen” lub głęboki relaks. Choć te określenia oddają część doświadczenia, z perspektywy psychoterapii i badań nad układem nerwowym są niewystarczające.

Joga nidra jest praktyką regulacyjną. Oznacza to, że jej głównym obszarem działania jest wsparcie autonomicznego układu nerwowego, który odpowiada za poczucie bezpieczeństwa, pobudzenie, odpoczynek i reakcje stresowe.